Nowa podstawa programowa 2026 dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Co zmienia się w edukacji?

Nowa podstawa programowa odchodzi od myślenia wyłącznie w kategoriach realizacji treści edukacyjnych. W centrum procesu edukacyjnego znajduje się uczeń – jego możliwości, potrzeby rozwojowe, tempo pracy oraz realne funkcjonowanie w różnych sytuacjach życia codziennego.

Edukacja bliżej życia ucznia

Nowa podstawa programowa podkreśla, że edukacja powinna wspierać ucznia w osiąganiu możliwie największej samodzielności i sprawczości. Duży nacisk położono na rozwijanie kompetencji potrzebnych w codziennym funkcjonowaniu, budowanie relacji społecznych, komunikowanie się oraz podejmowanie aktywności w naturalnych sytuacjach życiowych.

W praktyce oznacza to większy nacisk na:

• uczenie przez działanie i doświadczenie,
• rozwijanie komunikacji, także alternatywnej i wspomagającej (AAC),
• ćwiczenie samodzielności,
• współpracę i funkcjonowanie społeczne,
• aktywne uczestnictwo ucznia w codziennych sytuacjach,
• rozwijanie poczucia sprawczości i podejmowania decyzji.

Kompetencje fundamentalne i przekrojowe

Jednym z najważniejszych elementów nowej podstawy jest rozwijanie kompetencji fundamentalnych i przekrojowych. Dokument podkreśla znaczenie kompetencji:

• językowych,
• matematycznych,
• cyfrowych,
• ruchowych.

Równocześnie szkoła ma wspierać rozwój kompetencji społecznych, osobistych i poznawczych, takich jak:

• współpraca,
• komunikacja,
• rozwiązywanie problemów,
• dbanie o siebie i innych,
• samodzielność,
• radzenie sobie w codziennych sytuacjach.

Nowa podstawa programowa wyraźnie podkreśla także znaczenie dobrostanu ucznia, jego poczucia bezpieczeństwa oraz budowania relacji opartych na szacunku i współpracy.

Nauka przez doświadczenie

W nowej podstawie szczególną rolę odgrywa uczenie się poprzez praktyczne działanie. Uczniowie mają zdobywać doświadczenia edukacyjne w naturalnych sytuacjach, które pomagają rozwijać samodzielność i lepiej rozumieć otaczający świat.

Istotne stają się:

• obserwowanie,
• eksperymentowanie,
• wspólne działania,
• wykonywanie codziennych czynności,
• rozwiązywanie prostych problemów,
• podejmowanie decyzji,
• uczenie się przez próbowanie i doświadczanie.

Takie podejście pomaga uczniom rozwijać kompetencje potrzebne nie tylko w szkole, ale przede wszystkim w codziennym życiu.

Większy nacisk na komunikację i funkcjonowanie społeczne

Nowa podstawa programowa mocno akcentuje znaczenie komunikacji. Dotyczy to zarówno komunikacji werbalnej, jak i alternatywnej oraz wspomagającej (AAC). Komunikowanie się staje się jednym z kluczowych elementów wspierających samodzielność ucznia i jego uczestnictwo w życiu społecznym.

Dużą rolę odgrywa także rozwijanie kompetencji społecznych i osobistych, budowanie relacji, współpraca z innymi oraz wzmacnianie poczucia własnej wartości i sprawczości.

Nowe obszary edukacyjne

Zmianie ulega również organizacja treści edukacyjnych. Dotychczasowy obszar „Funkcjonowanie osobiste i społeczne” został rozdzielony na bardziej szczegółowe edukacje:

• Edukację środowiskową,
• Edukację społeczną,
• Edukację osobistą i zdrowotną.

W nowej podstawie większy nacisk położono również na edukację zdrowotną, bezpieczeństwo, pierwszą pomoc, kompetencje cyfrowe oraz higienę cyfrową.

Monitorowanie funkcjonowania ucznia

Nowa podstawa programowa większy nacisk kładzie na obserwację funkcjonowania ucznia oraz monitorowanie jego realnych postępów w codziennym życiu, komunikacji i samodzielności. Istotne staje się indywidualne spojrzenie na rozwój ucznia oraz dostosowanie działań edukacyjnych do jego potrzeb i możliwości.

Odpowiedź na nowe potrzeby – seria „Łatwiejszy Pewny Start”

W odpowiedzi na zmiany w podstawie programowej powstała seria „Łatwiejszy Pewny Start” – komplet materiałów edukacyjnych opracowanych zgodnie z nową podstawą programową dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym.

Seria została przygotowana z myślą o uczniach wymagających większego wsparcia edukacyjnego i uwzględnia ich możliwości poznawcze, komunikacyjne i percepcyjne.

Materiały:

• są dostosowane do nowych obszarów edukacyjnych,
• wspierają rozwój kompetencji potrzebnych w codziennym życiu,
• wykorzystują symbole AAC wspierające komunikację,
• mają uproszczoną i bardziej przejrzystą formę,
• ograniczają nadmiar bodźców,
• wspierają rozwój samodzielności i funkcjonowania społecznego.

Nowością jest także spójna identyfikacja wizualna materiałów – każdy obszar edukacyjny ma przypisany kolor, a karty pracy zostały oznaczone ikonami ułatwiającymi nauczycielowi organizację pracy.

Edukacja oparta na możliwościach ucznia

Nowa podstawa programowa dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym wyraźnie pokazuje zmianę podejścia do edukacji specjalnej. Najważniejsze stają się funkcjonalność, komunikacja, codzienne doświadczenia i rozwijanie samodzielności ucznia na miarę jego możliwości.

Seria „Łatwiejszy Pewny Start” wpisuje się w te założenia, oferując nauczycielom praktyczne, uporządkowane i dostosowane do nowych wymagań materiały wspierające codzienną pracę z uczniami wymagającymi większego wsparcia edukacyjnego.